Basa Manx
Tampilan
Basa Manx joda da salah osay basa say dituturko Jolma Manx di Pulau Man, Britania Raya.
Huruf
[dandani | dandani sumbor]| Huruf | Fonom | Cuntuh | |
|---|---|---|---|
| a | titokon | /a/ /aː/ |
Ghaelgagh, cooinaghtyn padjer, cabbyl |
| mak titokon | /ə/ /i/ /a/ |
ardnieu, bodjal collaneyn duillag | |
| a...e, ia...e | /eː/ | slane, buggane, kiare | |
| aa, aa...e | /ɛː/ /øː/ /eːa/ /eː/ /aː/ (north) |
baatey, aashagh faarkey jaagh blaa, aane | |
| aai | /ɛi/ | faaie | |
| ae | /i/ /ɪ/ /eː/ |
Gaelg Ghaelgagh aeg, aer | |
| aew | /au/ | braew | |
| ah | /ə/ | peccah | |
| ai, ai...e | /aː/ /ai/ /e/ |
maidjey aile paitçhey | |
| aiy | /eː/ | faiyr | |
| aue | /eːw/ | craue, fraue | |
| ay | /eː/ | ayr, kay | |
| e | stressed | /e/ /eː/ /ɛ/ /i/ |
ben, veggey mess peccah, eddin chengey |
| unstressed | /ə/ | padjer | |
| ea | /ɛː/ | beaghey | |
| eai | /eː/ | eairk | |
| eau, ieau | /uː/ | slieau | |
| eay | /eː/ /iː/ (north) /ɯː/, /uː/ or /yː/ (south) |
eayst, cleaysh geay, keayn | |
| ee | /iː/ | kionnee, jees | |
| eea | /iːə/ /iː/ /jiː/ |
yeeast, keead feeackle, keeagh eeast | |
| eei, eey | /iː/ | feeid, dreeym, meeyl | |
| ei | /eː/ /e/ /a/ |
sleityn, ein queig geinnagh | |
| eih | /ɛː/ | jeih | |
| eoie | /øi/ | leoie | |
| eu, ieu | /uː/ /eu/ |
geurey ardnieu | |
| ey | stressed | /eː/ | seyr, keyl |
| unstressed | /ə/ | veggey, collaneyn | |
| i | unstressed | /ə/ /i/ |
eddin, ruggit poosit |
| ia | /aː/ /a/ /iː/ /iːə/ |
çhiarn, shiaght toshiaght, sniaghtey grian skian | |
| {{|hide=y|ie|}} | /aɪ/ | mie | |
| io | /ɔ/ | glion | |
| io...e | /au/ (north) /oː/ (south) |
kione | |
| o, oi | /ɔ/ or /ɑ/ /ɔː/ or /ɑː/ /o/ /oː/ /u/ |
lhong, toshiaght bodjal, logh, moir vondeish, bolg, bunscoill hoght, reeoil stroin | |
| o...e | /ɔː/ /oː/ |
dhone trome | |
| oa | /ɔː/ /au/ |
cloan joan | |
| oh | /ɔ/ | shoh | |
| oie | /ei/ or /iː/ | oie | |
| oo, ioo, ooh | /uː/ | shassoo, cooney, glioon, ooh | |
| ooa, iooa | /uː/ | mooar | |
| ooi | /u/ | mooinjer, cooinaghtyn | |
| ooy | /uː/ | shooyl | |
| oy | /ɔ/ | moylley, voyllagh | |
| u, ui, iu | stressed | /ʊ/ /o/ /ø/ |
bunscoill ruggit, ushag, duillag, fuill lurgey |
| unstressed | /ə/ | buggane | |
| ua | /uːa/ | y Yuan | |
| ue | /u/ | credjue | |
| uy | /ɛi/ or /iː/ | nuy | |
| wa | /o/ | mwannal | |
| y | /ə/ /i/ /ɪ/ /j/ |
cabbyl, sleityn yngyn fys y Yuan, yeeast | |
| Huruf | Fonom | Cuntuh | |
|---|---|---|---|
| b, bb | usually | /b/ | bunscoill, ben |
| between vowels | /β/ or /v/ | cabbyl | |
| c, cc, ck | usually | /k/ | bunscoill, cloan |
| between vowels | /ɡ/ /ɣ/ |
peccah, gaccan feeackle, crackan | |
| ch | /x/ | cha | |
| çh, tçh | /tʃ/ | çhiarn, çhengey, paitçhey | |
| d, dd, dh | broad | /d̪/ | keead, ardnieu, tedd, dhone |
| slender | /dʲ/ or /dʒ/ | feeid | |
| broad, between vowels | /ð/ | eddin, moddey | |
| f | /f/ | fys, feeackle | |
| g, gg | broad | /ɡ/ | Gaelg, Ghaelgagh |
| slender | /ɡʲ/ | geurey, geinnagh | |
| between vowels | /ɣ/ | veggey, ruggit | |
| gh | usually | /ɣ/ ∅ |
Ghaelgagh, beaghey shaghey |
| finally or before t | /x/ | jeeragh, clagh, cooinaghtyn | |
| -ght | /x/ | toshiaght, hoght | |
| h | /h/ | hoght | |
| j, dj | usually | /dʒ/ | mooinjer, jeeragh |
| between vowels | /ʒ/ /j/ |
padjer maidjey, fedjag | |
| k | broad | /k/ | keyl, eairk |
| slender | /kʲ/ | kione, kiare | |
| l, ll | broad | /l/ | Gaelg, sleityn, moylley |
| slender | /lʲ/ | glion, blein, feill, billey | |
| finally, in monosyllabic words (S only) | /ᵈl/ | shooyl | |
| -le | /əl/ | feeackle | |
| lh | /l/ | lhong | |
| m, mm | normally | /m/ | mooinjer, dreeym, famman |
| finally, in monosyllabic words (N only) | /ᵇm/ | eeym, trome | |
| n | broad | /n/ | bunscoill, cooinaghtyn, ennym |
| slender | /nʲ/ | ardnieu, collaneyn, dooinney, geinnagh | |
| finally, in monosyllabic words | /ᵈn/ | slane, ben | |
| slender, finally, in monosyllabic words | /ᵈnʲ/ | ein | |
| ng | usually | /ŋ/ /nʲ/ |
yngyn chengey |
| finally, in monosyllabic words (S only) | /ᶢŋ/ | lhong | |
| p, pp | usually | /p/ | peccah, padjer |
| between vowels | /v/ | cappan | |
| qu | /kw/ | queig | |
| r, rr | usually | /r/ | geurey, jeeragh, ferrishyn |
| finally | [ɹ̝] or [ə̯] | aer, faiyr | |
| s, ss | usually | /s/ /z/ |
bunscoill, sleityn, cass fys |
| initially before n | /ʃ/ | sniaghtey | |
| between vowels | /ð/ /z/ |
shassoo poosit | |
| sh | usually | /ʃ/ | shooyl, vondeish |
| between vowels | /ʒ/ /j/ |
aashagh, ushag toshiaght | |
| -st | /s/ | eayst, eeast | |
| t, tt, th | broad | /t̪/ | trome, cooinaghtyn, thalloo |
| slender | /tʲ/ or /tʃ/ | poosit, ushtey, tuittym | |
| broad, between vowels | /d̪/ /ð/ |
brattag baatey | |
| slender, between vowels | /dʲ/ or /dʒ/ | sleityn | |
| v | /v/ | veggey, voyllagh | |
| w | /w/ | awin | |
Cuntuh Tulisan
[dandani | dandani sumbor]- UDHR pasal 1;
Ta dy chooilley ghooinney ruggit seyr as corrym rish dy chooilley ghooinney elley ayns ooashley as ayns cairys. Ta resoon as cooinsheanse stowit orroo as lhisagh ad dellal rish y cheilley lesh spyrryd braaragh.
Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.