Lompat ke isi

Huruf Bali

Jak Wikipidiya
Huruf Bali
ᬅᬓ᭄ᬱᬭᬩᬮᬶ
Aksara Bali
Arah Tulisan Kiri guk kanan
Basa Bali rik Sasak
Tukang Guway -
Kaluwarga Huruf Hieroglif Mosir
 • Aksara Brahmi
   • Aksara Pallawa
     • Aksara Kawi
       • Aksara Bali
Zaman Abad ka-15 tungguk ganta
Status
Jenis Huruf Abugida
Unicode U+1B00–U+1B7F
Status Huruf Lokok tipakay
Kode Huruf
ISO 15924 Bali (360), Balinese


Aksara Bali atawa Hanacaraka Bali joda da aksara tradisional say bukombang di masyarakat Bali untuk nulis Bahasa Bali rik Bahasa Sasak say lokok bukarabat rik Aksara Jawa.[1][2]

Konsonan (aksara wyanjana)
Mak busuwara Busuwara Nasal Semivokal Andosis Frikatif
Mak ngahombus Ngahombus Mak ngahombus Ngahombus
Velar
ka
ᬓ
IPA: [ka]
ka
kha
ᬔ
IPA: [kʰa]
ka
mahaprana
ga
ᬕ
IPA: [ɡa]
ha
gha
ᬖ
IPA: [ɡʱa]
ga gora
nga
ᬗ
IPA: [ŋa]
nga
ha
ᬳ
IPA: [ha]
Palatal
ca
ᬘ
IPA: [tʃa]
ca murca
cha
ᬙ
ca laca
ja
ᬚ
IPA: [dʒa]
jha
ᬛ
ja jera
nya
ᬜ
IPA: [ɲa]
ya
ᬬ
IPA: [ja]
śa
ᬰ
IPA: [ɕa]
sa saga
Retrofleks
ṭa
ᬝ
IPA: [ʈa]
ta latik
ṭha
ᬞ
IPA: [ʈʰa]
ta latik
mahaprana
ḍa
ᬟ
IPA: [ɖa]
da dadu
ḍha
ᬠ
IPA: [ɖʱa]
da dadu
mahaprana
ṇa
ᬡ
IPA: [ɳa]
na rambat
ra
ᬭ
IPA: [ra]
ṣa
ᬱ
IPA: [ʂa]
Dental
ta
ᬢ
IPA: [t̪a]
tha
ᬣ
ta tawa
da
ᬤ
IPA: [d̪a]
dha
ᬥ
da lindung
na
ᬦ
IPA: [n̪a]
na kojong
la
ᬮ
IPA: [l̪a]
sa
ᬲ
IPA: [sa]
sa danti
Labial
pa
ᬧ
IPA: [pa]
pha
ᬨ
IPA: [pʰa]
pa kapal
ba
ᬩ
IPA: [ba]
bha
ᬪ
IPA: [bʱa]
ba kembang
ma
ᬫ
IPA: [ma]
wa
ᬯ
IPA: [wa]

Susunan Huruf

[dandani | dandani sumbor]
Hana cakara
ha
ᬳ
na
ᬦ
ca
ᬘ
ra
ᬭ
ka
ᬓ
Javanese: ꦲꦤꦕꦫꦏ, romanized: hana caraka, lit. 'There were (two) emissaries.'
da
ᬤ
ta
ᬢ
sa
ᬲ
wa
ᬯ
la
ᬮ
Javanese: ꦢꦠꦱꦮꦭ, romanized: data sawala, lit. 'They began to fight.'
pa
ᬧ
dha
ᬥ
ja
ᬚ
ya
ᬬ
nya
ᬜ
Javanese: ꦥꦝꦗꦪꦚ, romanized: padha jayanya, lit. 'Their valor was equal'
ma
ᬫ
ga
ᬕ
ba
ᬩ
tha
ᬣ
ṅa
ᬗ
Javanese: ꦩꦒꦧꦛꦔ, romanized: maga bathanga, lit. 'They both fell dead.'

Gugusan Huruf

[dandani | dandani sumbor]
Konsonan panghubung, gantungan rik gempelan
ᬓ
◌᭄ᬓ
ka
ᬔ
◌᭄ᬔ
kha
ᬕ
◌᭄ᬕ
ga
ᬖ
◌᭄ᬖ
gha
ᬗ
◌᭄ᬗ
nga
ᬳ
◌᭄ᬳ
ha
ᬘ
◌᭄ᬘ
ca
ᬙ
◌᭄ᬙ
cha
ᬚ
◌᭄ᬚ
ja
ᬛ
◌᭄ᬛ
jha
ᬜ
◌᭄ᬜ
nya
ᬬ
◌᭄ᬬ
ya
ᬰ
◌᭄ᬰ
śa
ᬝ
◌᭄ᬝ
ṭa
ᬞ
◌᭄ᬞ
ṭha
ᬟ
◌᭄ᬟ
ḍa
ᬠ
◌᭄ᬠ
ḍha
ᬡ
◌᭄ᬡ
ṇa
ᬭ
◌᭄ᬭ
ra
ᬱ
◌᭄ᬱ
ṣa
ᬢ
◌᭄ᬢ
ta
ᬣ
◌᭄ᬣ
tha
ᬤ
◌᭄ᬤ
da
ᬥ
◌᭄ᬥ
dha
ᬦ
◌᭄ᬦ
na
ᬮ
◌᭄ᬮ
la
ᬲ
◌᭄ᬲ
sa
ᬧ
◌᭄ᬧ
pa
ᬨ
◌᭄ᬨ
pha
ᬩ
◌᭄ᬩ
ba
ᬪ
◌᭄ᬪ
bha
ᬫ
◌᭄ᬫ
ma
ᬯ
◌᭄ᬯ
wa
a kara
ᬅ
a
IPA: [a]
i kara
ᬇ
i
IPA: [i]
ra repa
ᬋ
ṛ
IPA: [ɹ̩]
la lenga
ᬍ
ḷ
IPA: [l̩]
u kara
ᬉ
u
IPA: [u]
e kara
ᬏ
e
IPA: [e], [ɛ]
o kara
ᬑ
o
IPA: [o], [ɔ]
a kara
ᬆ
ā
IPA: [ɑː]
i kara
ᬈ
ī
IPA: [iː]
ra repa
ᬌ
ṝ
la lenga
ᬎ
ḹ
IPA: [l̩ː]
u kara
ᬊ
ū
IPA: [uː]
airsanya
ᬐ
ai
IPA: [aːi]
o kara
ᬒ
au
IPA: [aːu]

Diyakritik vokal

[dandani | dandani sumbor]
Diyakritik vokal makay cuntuh rik huruf ⟨ᬓ⟩.
pepet
◌ᭂ
e, ê, ě
IPA: [ə]
tedung
◌ᬵ
ā
IPA: [ɑː]
ulu
◌ᬶ
i
IPA: [i]
ulu sari
◌ᬷ
ī
IPA: [iː]
suku
◌ᬸ
u
IPA: [u]
suku ilut
◌ᬹ
ū
IPA: [uː]
taling
◌ᬾ
e, é
IPA: [e]
[ɛ]
taling detya
◌ᬿ
ai
IPA: [aːi]
taling tedung
◌ᭀ
o
IPA: [o], [ɔ]
taling detya matedun
◌ᭁ
au
IPA: [aːu]
ᬓᭂ
ke, kê, kě
ᬓᬵ
kā
ᬓᬶ
ki
ᬓᬷ
kī
ᬓᬸ
ku
ᬓᬹ
kū
ᬓᬾ
ke, ké
ᬓᬿ
kai
ᬓᭀ
ko
ᬓᭁ
kau

Pangangge Tengenan

[dandani | dandani sumbor]
Pangangge tengenan
ᬧᬗ᭢‌ᬗ᭄ᬕᬢᭂᬗᭂᬦᬦ᭄
Huruf Bali IPA Translit. Golar
◌ᬄ [h] h Bisah
◌ᬃ [r] r Surang
◌ᬂ [ŋ] ng Cecek
◌᭄ [∅] Adeg-adeg

Pangangge Aksara

[dandani | dandani sumbor]
Pangangge aksara
ᬧᬗ᭢‌ᬗ᭄ᬕᬅᬓ᭄ᬱᬭ
Huruf Bali IPA Translit. Golar
◌᭄ᬭ [ra] ra Cakra
Guwung
◌ᬺ [rə] rě Guwung macelek
◌᭄ᬯ [ʋa] ua Suku kembung
◌᭄ᬬ [ja] ia Nania

Ortografi bunyi asing rik Sasak

[dandani | dandani sumbor]
Transliterasi Bunyi Asing
IPA Bunyi Asing
Huruf Latin
Bali Cuntuh
Huruf Latin Huruf Bali Kata Asing Bahasa Bali Horti
Huruf Latin Huruf Bali
[f] f p ᬧ telefon telepon ᬢᬾᬮᬾᬧᭀᬦ᭄ talepon
[v] v p ᬧ vitamin pitamin ᬧᬶᬢᬫᬶᬦ᭄ vitamin
[kw], [k], [q] q k ᬓ quantum kuantum ᬓ᭄ᬯᬦ᭄ᬢᬸᬫ᭄ quantum
[z] z j ᬚ
[z] z s ᬲ ijazah ijasah ᬳᬶᬚᬲᬄ ijazah
Huruf
Sasak
Golar[6] IPA[6] Buasal
jak
Sataraf
Huruf Jawa
Sataraf
Huruf Hijaiyah
ᭅ qaf [q~k~ʔ] ᬓ ꦐ ق‎
ᭆ xot [x] ᬓ+ᬳ ꦏ꦳ خ‎
ᭇ tsir [ts] ᬢ ? ث‎
ᭈ ef [f] ᬧ ꦥ꦳ ف‎
ᭉ ve [v] ᬯ ꦮ꦳ ۏ‎
ᭊ zal [z] ᬲ ꦗ꦳ ز‎
ᭋ asyura [ʃ] ᬲ+ᬬ ꦱ꦳ ش‎
Simbul Simbul Golar Horti
᭞ Carik
Carik Siki
Written in the middle of a sentence, like a comma (,). Also, written surrounding numerals to differentiate them from the text.
᭟ Carik Kalih
Carik Pareren
Written at the end of a sentence, like a full stop (.).
᭝ Carik pamungkah Functions like a colon (:).
Center ᭟᭜᭟ Pasalinan Used at the end of a prose, letter, or verse.
᭚ Panten or Panti Used at the beginning of a prose, letter, or verse.
᭛ Pamada Used at the beginning of religious texts. This symbol is a ligature of the letters ma, nga, ja, and pa, forming the word mangajapa, which roughly means "praying for safety".
ᬒᬁ Ongkara Sacred symbol of Hinduism. This symbol is pronounced "Ong" or "Om".
0
᭐
bindu,
windu
1
᭑
siki,
besik
2
᭒
kalih,
dua
3
᭓
tiki,
telu
4
᭔
papat
5
᭕
lima
6
᭖
nem
7
᭗
pitu
8
᭘
kutus
9
᭙
sanga,
sia

Cuntuh tulisan

[dandani | dandani sumbor]

Di bah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom aksara Bali, Latin, rik hortina.

ᬲᬫᬶ ᬫᬦᬸᬲᬦᬾ ᬲᬦᬾ ᬜ᭄ᬭᬸᬯᬤᬶ ᬯᬦ᭄ᬢᬄ ᬫᬭ᭄ᬤᬾᬓ ᬢᬸᬃ ᬫᬤᬸᬯᬾ ᬓᬳᬸᬢ᭄ᬢᬫᬳᬦ᭄ᬮᬦ᭄ᬳᬓ᭄ᬳᬓ᭄ᬲᬦᬾ ᬧᬢᭂᬄ᭟ᬲᬫᬶ ᬓᬮᬸᬕ᭄ᬭᬵᬳᬶᬦ᭄ᬧᬧᬶᬦᭂᬄ ᬮᬦ᭄ᬳᬶᬤᭂᬧ᭄ᬢᬸᬃ ᬫᬗ᭄ᬤᬦᬾ ᬧᬟ ᬫᬲᬯᬶᬢ᭄ᬭ ᬫᭂᬮᬭᬧᬦ᭄ᬲᭂᬫᬗᬢ᭄ᬧᬓᬸᬮᬯᬭ᭄ᬕᬳᬦ᭄᭞

Sami manusane sane nyruwadi wantah merdeka tur maduwe kautamaan lan hak-hak sane pateh. Sami kalugrain papineh lan idep tur mangdane pada masawitra melarapan semangat pakulawargaan.

Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.

  1. ↑ Fox, Richard (2013). Rival Styles of Writing, Rival Styles of Practical Reasoning. Heidelberg: Institut für Ehtnologie.
  2. ↑ Kuipers, Joel (2003). Indic Scripts of Insular Southeast Asia: Changing Structures and Functions Tokyo: Tokyo University of Foreign Studies.
  3. ↑ Tinggen, p. 16
  4. ↑ Tinggen, I Nengah (1994). Pedoman Perubahan Ejaan Bahasa Bali dengan Huruf Latin dan Huruf Bali. Singaraja: Rikha.
  5. ↑ Kasalahan dilom pangutipan: Tanda <ref> tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama "Pedoman Pasang Aksara Bali"
  6. ↑ 6,0 6,1 "Sasak language, alphabet and pronunciation". Omniglot. Retrieved 2020-11-25.


Kasalahan dilom pangutipan: Ditemukan tanda <ref> untuk kelompok bernama "note", tapi tidak ditemukan tanda <references group="note"/> yang berkaitan