Basa Hindi
| Hindi | |
|---|---|
| Basa Hindi Standar Modern | |
| हिन्दी, Hindī | |
Kata "Hindi" dilom huruf Diwanagori | |
| Pangucapan | [ˈɦɪndiː] |
| Tipakay di | India |
| Wilayah | Hindi Belt (Uttar Pradesh Lawok, Delhi) |
| Panutur | [2][3] B2: 264.000.000 (2020)[4] Total: 610.000.000 (2011–2020)[5] |
Bontuk awal | |
| |
| Indian Signing System | |
| Status rasmi | |
Basa rasmi di | |
Tiangkoni sabagay basa minoritas di |
|
| Diatur bak | Central Hindi Directorate[11] |
| Kode basa | |
| ISO 639-1 | hi |
| ISO 639-2 | hin |
| ISO 639-3 | hin |
| Glottolog | hind1269 |
| Linguasphere | 59-AAF-qf |
Distribution of L1 self-reported speakers of Hindi in India as per the 2011 Census | |
Basa Hindi (Diwanagori: हिन्दी/Hindī) atawa Bahasa Hindi Standar Modern (Diwanagori: आधुनिक मानक हिन्दी, Ādhunik Mānak Hindī) joda da salah osay basa sey paling balak rik lamon digunako jolma di India, basa sija tikuruk dilom Rumpun basa Indo-Arya.
Huruf
[dandani | dandani sumbor]Tabol Barakhadi
[dandani | dandani sumbor]| a | ā | i | ī | u | ū | e | ai | o | au | aṁ | aḥ | |
| अ | आ | इ | ई | उ | ऊ | ए | ऐ | ओ | औ | अं | अः | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| k- | क | का | कि | की | कु | कू | के | कै | को | कौ | कं | कः |
| kh- | ख | खा | खि | खी | खु | खू | खे | खै | खो | खौ | खं | खः |
| g- | ग | गा | गि | गी | गु | गू | गे | गै | गो | गौ | गं | गः |
| gh- | घ | घा | घि | घी | घु | घू | घे | घै | घो | घौ | घं | घः |
| ṅ- | ङ | ङा | ङि | ङी | ङु | ङू | ङे | ङै | ङो | ङौ | ङं | ङः |
| c- | च | चा | चि | ची | चु | चू | चे | चै | चो | चौ | चं | चः |
| ch- | छ | छा | छि | छी | छु | छू | छे | छै | छो | छौ | छं | छः |
| j- | ज | जा | जि | जी | जु | जू | जे | जै | जो | जौ | जं | जः |
| jh- | झ | झा | झि | झी | झु | झू | झे | झै | झो | झौ | झं | झः |
| ñ- | ञ | ञा | ञि | ञी | ञु | ञू | ञे | ञै | ञो | ञौ | ञं | ञः |
| ṭ- | ट | टा | टि | टी | टु | टू | टे | टै | टो | टौ | टं | टः |
| ṭh- | ठ | ठा | ठि | ठी | ठु | ठू | ठे | ठै | ठो | ठौ | ठं | ठः |
| ḍ- | ड | डा | डि | डी | डु | डू | डे | डै | डो | डौ | डं | डः |
| ḍh- | ढ | ढा | ढि | ढी | ढु | ढू | ढे | ढै | ढो | ढौ | ढं | ढः |
| ṇ- | ण | णा | णि | णी | णु | णू | णे | णै | णो | णौ | णं | णः |
| t- | त | ता | ति | ती | तु | तू | ते | तै | तो | तौ | तं | तः |
| th- | थ | था | थि | थी | थु | थू | थे | थै | थो | थौ | थं | थः |
| d- | द | दा | दि | दी | दु | दू | दे | दै | दो | दौ | दं | दः |
| dh- | ध | धा | धि | धी | धु | धू | धे | धै | धो | धौ | धं | धः |
| n- | न | ना | नि | नी | नु | नू | ने | नै | नो | नौ | नं | नः |
| p- | प | पा | पि | पी | पु | पू | पे | पै | पो | पौ | पं | पः |
| ph- | फ | फा | फि | फी | फु | फू | फे | फै | फो | फौ | फं | फः |
| b- | ब | बा | बि | बी | बु | बू | बे | बै | बो | बौ | बं | बः |
| bh- | भ | भा | भि | भी | भु | भू | भे | भै | भो | भौ | भं | भः |
| m- | म | मा | मि | मी | मु | मू | मे | मै | मो | मौ | मं | मः |
| y- | य | या | यि | यी | यु | यू | ये | यै | यो | यौ | यं | यः |
| r- | र | रा | रि | री | रु | रू | रे | रै | रो | रौ | रं | रः |
| l- | ल | ला | लि | ली | लु | लू | ले | लै | लो | लौ | लं | लः |
| v- | व | वा | वि | वी | वु | वू | वे | वै | वो | वौ | वं | वः |
| ś- | श | शा | शि | शी | शु | शू | शे | शै | शो | शौ | शं | शः |
| ṣ- | ष | षा | षि | षी | षु | षू | षे | षै | षो | षौ | षं | षः |
| s- | स | सा | सि | सी | सु | सू | से | सै | सो | सौ | सं | सः |
| h- | ह | हा | हि | ही | हु | हू | हे | है | हो | हौ | हं | हः |
Konsonan
[dandani | dandani sumbor]| Fonetik → | sparśa (Oklusif) |
anunāsika (Nasal) |
antastha (Aproksiman) |
ūṣman/saṃgharṣī (Frikatif) | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bubunyi → | aghoṣa | saghoṣa | aghoṣa | saghoṣa | ||||||||||||
| Ngahisok → | alpaprāṇa | mahāprāṇa | alpaprāṇa | mahāprāṇa | alpaprāṇa | mahāprāṇa | ||||||||||
| kaṇṭhya (Velar) |
क | ka [k] |
ख | kha [kʰ] |
ग | ga [ɡ] |
घ | gha [ɡʱ] |
ङ | ṅa [ŋ] |
ह | ha [ɦ] | ||||
| tālavya (Palatal) |
च | ca [tʃ] |
छ | cha [tʃʰ] |
ज | ja [dʒ] |
झ | jha [dʒʱ] |
ञ | ña [ɲ] |
य | ya [j] |
श | śa [ʃ] |
||
| mūrdhanya (Retrofleks) |
ट | ṭa [ʈ] |
ठ | ṭha [ʈʰ] |
ड | ḍa [ɖ] |
ढ | ḍha [ɖʱ] |
ण | ṇa [ɳ] |
र | ra [r] |
ष | ṣa [ʂ] | ||
| dantya (Dental) |
त | ta [t̪] |
थ | tha [t̪ʰ] |
द | da [d̪] |
ध | dha [d̪ʱ] |
न | na [n] |
ल | la [l] |
स | sa [s] | ||
| oṣṭhya (Labial) |
प | pa [p] |
फ | pha [pʰ] |
ब | ba [b] |
भ | bha [bʱ] |
म | ma [m] |
व | va [ʋ] |
||||
Vokal
[dandani | dandani sumbor]| Bontuk Posay | IAST | ISO | IPA | Diyakritik rik huruf पBarakhadi | Bontuk Posay | IAST | ISO | IPA | Diyakritik rik huruf पBarakhadi | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| kaṇṭhya (Guttural) |
अ | a | [ɐ] | प | आ | ā | [aː] | पा | ||||
| tālavya (Palatal) |
इ | i | [i] | पि | ई | ī | [iː] | पी | ||||
| oṣṭhya (Labial) |
उ | u | [u] | पु 6 | ऊ | ū | [uː] | पू 6 | ||||
| mūrdhanya (Retrofleks) |
ऋ | ṛ | r̥ | [r̩] | पृ | ॠ 4 | ṝ | r̥̄ | [r̩ː] | पॄ | ||
| dantya (Dental) |
ऌ 4 | ḷ | l̥ | [l̩] | पॢ | ॡ 4, 5 | ḹ | l̥̄ | [l̩ː] | पॣ | ||
| kaṇṭhatālavya (Palatoguttural) |
ए | e | ē | [eː] | पे | ऐ | ai | [ɑj] | पै | |||
| kaṇṭhoṣṭhya (Labioguttural) |
ओ | o | ō | [oː] | पो | औ | au | [ɑw] | पौ | |||
| अं / ं 1,2 | ṃ | ṁ | [◌̃] | पं | अः / ः 1 | ḥ | [h] | पः | ||||
| ॲ / ऍ 7 | ê | [æ] | पॅ | ऑ 7 | ô | [ɒ] | पॉ | |||||
| a | ā | ê | ô | i | ī | u | ū | e | ē | ai | o | ō | au | r̥ | r̥̄ | l̥ | l̥̄ | ṁ | ḥ | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | आ | ॲ | ऑ | इ | ई | उ | ऊ | ऎ | ए | ऐ | ऒ | ओ | औ | ऋ | ॠ | ऌ | ॡ | अं | अः | |
| ा | ॅ | ॉ | ि | ी | ु | ू | ॆ | े | ै | ॊ | ो | ौ | ृ | ॄ | ॢ | ॣ | ं | ः | ् | |
| ka | kā | kê | kô | ki | kī | ku | kū | ke | kē | kai | ko | kō | kau | kr̥ | kr̥̄ | kl̥ | kl̥̄ | kaṁ | kaḥ | k |
| क | का | कॅ | कॉ | कि | की | कु | कू | कॆ | के | कै | कॊ | को | कौ | कृ | कॄ | कॢ | कॣ | कं | कः | क् |
Angka rik Bontuk Bahari
[dandani | dandani sumbor]| Standar | Bahari |
|---|---|
| ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
Cuntuh Tulisan
[dandani | dandani sumbor]UDHR pasal 1;
[dandani | dandani sumbor]अनुच्छेद 1(एक): सभी मनुष्य जन्म से मर्यादा और अधिकारों में स्वतन्त्र और समान होते हैं। वे तर्क और विवेक से सम्पन्न हैं तथा उन्हें भ्रातृत्व की भावना से परस्पर के प्रति कार्य करना चाहिए।
Anucchēd 1 (ēk): Sabhī manuṣya janma sē maryādā aur adhikārō̃ mē̃ svatantra aur samān hōtē haĩ. Vē tark aur vivēk sē sampanna haĩ tathā unhē̃ bhrātr̥tva kī bhāvanā sē paraspar kē pratī kārya karnā cāhiē.
Kaunyin jolma tilahir ko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai gohgoh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barih na dilom semangat bukolpah.
All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
Di bah sa uwat ruwa bontuk tulisan jak ruwa bontuk standar basa Hindustani, joda da basa Hindi rik Bahasa Urdu.
Sastra Hindi
[dandani | dandani sumbor]| Aksara Devanagari |
|---|
[12] |
| Transliterasi Urdu |
|
| Transliterasi (ISO 15919) |
|
| Transkripsi IPA |
|
| Horti (Komering) |
|
| Horti (Inggris) |
|
| Nastaliq |
|---|
|
| Transliterasi Devanagari |
|
| Transliterasi (ISO 15919) |
|
| Transkripsi IPA |
|
| Horti (Komering) |
|
| Horti (Inggris) |
|
Pabandingan rik Bahasa Urdu
[dandani | dandani sumbor]| Diwanagari (Hindi) | Nastaliq (Urdu) |
|---|---|
[13] |
|
| Transliterasi Urdu | Transliterasi Diwanagari |
|
|
| Transliterasi Hindi | Transliterasi Urdu |
|
|
| Transkripsi IPA | |
|
|
| Horti (Komering) | |
| |
| Horti (Inggris) | |
| |
Rujukan
[dandani | dandani sumbor]- ↑ speakers of Hindi and various related languages who reported their language as 'Hindi'
- ↑ "Scheduled Languages in descending order of speaker's strength - 2011" (PDF). Registrar General and Census Commissioner of India. 29 June 2018.
- ↑ Citakan:E28
- ↑ Citakan:E28
- ↑ Citakan:E28
- ↑ 6,0 6,1 Citakan:ELL2
- ↑ Gangopadhyay, Avik (2020). Glimpses of Indian Languages. Evincepub publishing. p. 43. ISBN 978-93-90197-82-8.
- ↑ "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 – Chapter 1: Founding Provisions". www.gov.za. Retrieved 6 December 2014.
- ↑ "Abu Dhabi includes Hindi as third official court language". The Hindu. 10 February 2019 – via www.thehindu.com.
- ↑ "Hindi Speaking Union Act" (PDF). www.culture.govmu.org.
- ↑ "About Us". Central Hindi Directorate. Archived from the original on 4 May 2012. Retrieved 18 February 2014.
- ↑ UDHR - Hindi UN Human Rights Office of the High Commissioner
- ↑ UDHR - Hindi UN Human Rights Office of the High Commissioner
- Halaman dengan galat skrip
- Pages using Template:Script with unknown input
- Artikel mengandung aksara Hindi
- Pages with Hindi IPA
- Language articles with Linguasphere code
- Language articles with invalid population dates
- Languages with ISO 639-2 code
- Languages with ISO 639-1 code
- ISO language articles citing sources other than Ethnologue
- Artikel mengandung aksara non-Indonesia
- Pages with plain IPA
- Artikel mengandung aksara Sanskerta
- Basa